Navigatie overslaan

Deze website maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikersbeleving.

Lees onze cookieverklaring

Josette

Binnenkort bezoek je met je klas de voorstelling Josette. Wij hebben bij deze voorstelling een educatief programma ontwikkeld in samenwerking met pabostudenten van NHL Stenden. Dit programma bestaat uit opdrachten die je als leerkracht zelf met je klas kunt uitvoeren. Op deze pagina vind je meer informatie over de mogelijkheden rondom deze specifieke voorstelling.

Voorbereiding

Uit onze ervaring is gebleken dat kinderen gerichter naar een voorstelling gaan kijken als zij zich op de één of andere manier hierop voorbereiden. Een eerste stap om de voorstelling te introduceren is een gesprek. Voor sommige leerlingen is het theater een nieuw begrip. Het is daarom fijn om eerst met de kinderen een gesprek te hebben over wat theater is en wat er van je verwacht wordt als je naar een theatervoorstelling gaat. Daarna kun je het hebben over de voorstelling zelf en de thema’s daarvan. Hieronder vind je enkele opdrachten die je zelf kunt doen met je klas.

Kinderen lezen steeds minder en ook met minder plezier. Hun taalvaardigheid gaat zienderogen achteruit, zo laten onderzoeken zien. Het helpt daarbij niet dat taal op school iets is wat moet, iets wat getoetst wordt, iets wat je ‘moet halen’ om over te gaan.

Met Josette willen we laten zien dat er aan taal veel plezier te beleven valt. Taal kan heel grappig zijn, je kan ermee spelen en je kan er verhalen mee verzinnen die gek zijn en die de fantasie prikkelen. Je kunt woorden omzetten in beweging en zelfs in muziek.

Grote inspiratiebron zijn de prentenboeken 4 verhalen voor kinderen van de absurdist Eugène Ionesco. Ze gaan over Josettes vader, die best wel vreemde verhaaltjes verzint en een ster is in het kantelen, keren en op z’n kop zetten van woorden, betekenissen, situaties – zeg maar de hele wereld. 

‘Noem je dit kaas?’, vraagt Josette. ‘Maar als je het kaas noemt, denk je nog dat het een kaas ís.’

‘Nee’, zegt papa, ‘want de kaas noem je geen kaas, die noem je speeldoos. De speeldoos noem je vloerkleed. Het vloerkleed noem je lamp. Het plafond noem je parket. Het parket noem je plafond. De muur noem je deur.’

Voor veel kinderen zal dit een eerste theaterervaring worden. Het is daarom goed om van tevoren met ze door te nemen wat ze kunnen verwachten. 

  • Laat de trailer zien van de voorstelling.
  • Vertel wat theater is. (Dat is eigenlijk doen alsof.)
  • Vertel waar jullie de voorstelling gaan kijken. (Is dat bij jullie op school of moeten jullie ergens anders naar toe?)
  • Leg uit wat publiek zijn betekent; de acteurs spelen de voorstelling en iedereen die daar naar kijkt is het publiek. Oefen met de kinderen eens een applaus. (Want een applaus hoort er natuurlijk bij)

START
Vertel dat jullie naar een voorstelling gaan kijken waarbij alles net een beetje anders gaat dan anders. Zo ook met de taal in de voorstelling. Daar gaan jullie met de klas even mee oefenen. Leerlingen gaan elkaar complimenten geven, maar moeten 1 woord vervangen door iets anders. Geef een paar voorbeelden; stap naar een leerling toe en zeg:

  • Wat heb jij prachtige boterhammen aan vandaag. (Wijs hierbij duidelijk naar de schoenen van het kind)
  • Jouw kaas zit echt heel leuk vandaag! (Wijs duidelijk naar het haar van een kind.)
  • Jeetje Bas, ik vind dat jij zo goed kan deuren. (Beeld kleuren uit.)

Dan gaan leerlingen op elkaar oefenen. Ga de kring eens rond en laat kinderen elkaar een absurd compliment geven. Bespreek eens met ze na: is dat nou makkelijk of moeilijk? En wist je wat voor compliment je eigenlijk hebt gekregen. 

TIP! Laat leerlingen hun handen gebruiken om hun compliment te verduidelijken. Laat ze wijzen naar het kledingstuk waar een compliment over wordt gegeven bijvoorbeeld.

WAT HEB JE NODIG?
- Papier (schrijf- en/of tekenpapier);
- Potloden / stiften;
- Eventueel: pictokaarten met thuissituaties;
- Bord of flap-over.

OMGEKEERD THUIS
De leerkracht begint met een alledaagse situatie: klaarmaken voor school.
Maar vandaag gaat het andersom.

De tas pakt de leerkracht in.
De tas doet de sjaal om, stopt het broodtrommeltje in een broekzak en schuift de muts over een hand. Alles gebeurt heel serieus, alsof dit volkomen normaal is.

PRATEN
Daarna vraagt de leerkracht:
“Wat is hier eigenlijk omgekeerd?”

De leerlingen ontdekken dat een gewone thuissituatie ineens vreemd, grappig en absurd kan worden als je haar omdraait.

ZELF DOEN
Vervolgens werken de leerlingen in duo’s. Ze kiezen samen een thuissituatie van thuis: eten, slapen, aankleden, opruimen.
Die situatie draaien ze om.

Dat mag op verschillende manieren:
- door een zin te schrijven,
- door het verhaal te vertellen, of
- door het te tekenen.

Wie wil, deelt zijn idee met de klas.
Samen wordt besproken: Wat maakt dit omgekeerd?

Niet correct schrijven staat centraal, maar fantasie en spelen met taal.

Zo ontdekken leerlingen dat taal, net als theater, de werkelijkheid even op zijn kop mag zetten.

Na afloop

Wanneer jij en de kinderen terug zijn in de klas, is het waardevol om de kinderen onderling indrukken te laten uitwisselen en de thema’s die in de voorstelling worden aangesneden te vertalen naar hun eigen ervaring. Hieronder vind je enkele opdrachten die je zelf met de klas kunt doen.

Na afloop van de voorstelling is het goed om met de groep na te praten over de voorstelling in het eigen klaslokaal. Het is voor jou als leerkracht interessant om erachter te komen wat leerlingen is opgevallen tijdens de voorstelling en hoe over de thema’s uit de voorstelling wordt gedacht.

Tijdens dit gesprek is er geen goed of fout antwoord, want elk kind heeft een andere beleving gehad tijdens het voorstellingsbezoek.

Voor de jongste kinderen kan het lastig zijn om hun gevoelens of ervaringen te beschrijven, toch kan je ook met deze kinderen een kort gesprek voeren over de voorstelling.

Hieronder staan een aantal vragen beschreven die je zou kunnen stellen aan de groep.

  • Wat heb je gezien?
  • Wat heb je gehoord?
  • Over wie ging de voorstelling?
  • Wat vond jij het spannendste of grappigste moment?

Voor een gesprek over de voorstelling kunt u ook via onderstaande link vragenkaartjes downloaden.
Link naar vragenkaartjes

Het kan zijn dat kinderen het lastig vinden om hun ervaringen te verwoorden. Een voorstelling communiceert vaak op een heel ander niveau met kinderen dan in de dagelijkse praktijk. Daarom is het soms fijn om andere vormen in te zetten om de voorstelling met kinderen te verwerken. Daar kunnen de doe-opdrachten in ons aanbod bij helpen.

WAT HEB JE NODIG?
Het verhaal van Ioneso en de roze woorden kaartjes (Download hier)

WAT VOOR GELUID MAAKT...
Knip de verschillende roze woorden kaartjes uit en laat ze één voor één aan de klas zien. Wat voor geluid maakt zo'n voorwerp? Laat verschillende opties aan bod komen en maak uiteindelijk een keuze met de klas. 

Daarna lees je het verhaal van Ionesco voor en moeten kinderen op het moment dat ze een voorwerp van het kaartje horen het gekozen geluid maken. 

DE VOLGENDE STAP
Je gaat het verhaal nog een keer voorlezen, maar nu wordt de klas in twee verdeeld. Sommige kinderen gaan het verhaal acteren/uitbeelden zonder geluid en de andere helft maakt de geluiden. (Dus eigenlijk de soundeffecten van het verhaal. 
 

WAT HEB JE NODIG?
* De wolkenkleurplaat (deze download je hier)

WOLKENPRAAT
Ga in gesprek met leerlingen over wolken en hoe wonderlijk deze eigenlijk zijn. Want iedereen weet wat een wolk is, maar iedereen beschrijft op een andere manier waar een wolk op kan lijken. Je zou met je groep eens naar buiten kunnen gaan en naar de lucht kunnen kijken. Wat zien ze?

IS DAT WEL EEN WOLK?
Geef elk kind een kleurplaat van een wolk. En geef ze de opdracht om iets anders van deze wolk te maken. Het papier mag op elke manier worden neergelegd. Wat levert het bijvoorbeeld op als je ze ondersteboven uitdeelt? Hoe gaat de fantasie van de kinderen dan aan de slag met deze opdracht?

WAT HEB JE NODIG?
- Tekenpapier;
- Potloden en gum;
- Een afbeelding van een kunstwerk waar iets niet klopt (denk aan Dali of Magritte)
- Digibord of scherm

EENS EVEN KIJKEN
De leerkracht laat een afbeelding van een schilderij zien van een surrealistische schilder. Op het eerste gezicht lijkt alles misschien normaal, maar wie goed kijkt, ziet het: er klopt iets niet.

De klas kijkt langer. Wat zie je? Wat gebeurt er? En waar begint het te wringen?

ZELF AAN DE SLAG
Dat gevoel nemen de leerlingen mee naar hun eigen werk.
Vandaag tekenen ze geen gewone wereld. Ze tekenen een wereld
waarin dingen anders zijn dan verwacht.

Een boom kan ondersteboven groeien, een vis kan door de lucht lopen en
een huis kan op één poot staan.

De leerlingen tekenen alleen. Ze denken, proberen, gummen, tekenen opnieuw.

Aan het eind kijken ze naar elkaars werk.
Wat klopt hier niet? Hoe zie je dat?
En waarom maakt dat het beeld interessant?

Zo ontdekken de leerlingen dat beelden, net als theater,
de werkelijkheid mogen buigen om haar beter te laten zien

 

WAT HEB JE NODIG?
- een open speelruimte
- een paar eenvoudige attributen
- afspraken over spelen en kijken

START 
De leerkracht vertelt dat vandaag alles anders mag.
Niet zomaar anders, maar omgekeerd.

Hij zet een kroon op.
In het Rare Rijk gaat het zoals het niet hoort.

De leerkracht speelt een korte scène. Heel serieus, maar alles klopt niet.

De leerkracht zet een kroon op en pakt een tandenborstel.
Hij/zij poetst eerst het oor, dan het haar en stopt de tandenborstel onder de oksel. Alles gebeurt heel serieus.

Dan zegt hij/zij: “Zo. Mijn tanden zijn weer schoon.”

EVEN PRATEN
Stel de klas de vraag: “Wat deed ik anders dan normaal?”

Daarna vertelt de klas. Wat zag je gebeuren? Wat hoorde normaal anders?

ZELF DOEN
Nu zijn de leerlingen aan de beurt. In duo’s kiezen ze een thuissituatie
die iedereen kent: tandenpoetsen, eten, naar bed gaan.

Ze spelen die situatie anders dan normaal. Een rol draait om.
Een handeling klopt niet. Ze maken het zichtbaar met hun lijf, hun gezicht en hun stem.

Wie speelt, speelt serieus. Wie kijkt, kijkt scherp. 
Na elke scène is er even stilte.
Dan benoemt de klas wat er omgekeerd was en hoe dat te zien was.

Zo ontdekken de leerlingen dat drama niet gaat over nadoen, maar over keuzes maken.
En dat iets wat niet klopt juist heel duidelijk kan worden.